ދިވެހި ބަހުގައި އަދަބިއްޔާތު މާނަކުރެވޭ ގޮތް

ލިޔުނީ: މޫސާ މާހިރު

އަދަބިއްޔާތު އުފެދިފައި ވަނީ ޢަރަބި ބަހުގެ ބަސްމަގުގެ ތެރެއިން ދިވެހިބަހަށް ވަދެ ހިނގާ [އަދަބު] މި ލަފުޒުންނެވެ. އެހެންކަމުން ދިވެހި ބަހުގައި އަދަބިއްޔާތު މާނަކުރާގޮތް ހޯދުމަށްޓަކައި އަދަބު މި ލަފުޒުގެ މާނައަށް ބަލައިލަން ޖެހެއެވެ. ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒު (2006) ގައި އަދަބުގެ މާނަކަމަށް ހަތަރު މާނައެއް ބަޔާންކޮށްފައި ވާއިރު، ބަހާ ގުޅުވައިގެން ބަލާއިރު އަދަބު މާނަކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ، ބަހުގެ ޢިލްމެވެ. ނަމަވެސް، ބަހުގެ އެދުރުންގެ އިޞްތިލާޙުގައި އަދަބުގެ މާނައަކީ، މީހާ ކުރާ ކަންތަކާއި ބުނާ ބަސްތައް ކުށުން ސަލާމަތްކުރާނެ  މަގު އުނގެނިގަތުމާއި އެފަދަ ކުށުން މީހާ ސަލާމަތްކޮށް ލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ ކަންތައްތައް ކަމުގައި، މުޙައްމަދު ޖަމީލު (1999) ބަޔާންކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

މަރްޙަބާ ލޮބުވެތިވި ކުޑަކުދިން

ބަނދި ހެދީ: މޫސާ މާހިރު (09 މެއި 2013)

 ލޯބި މަދެން އެންމެވާ            އެންމެ މަދެން ލޯބިވާ

ޤައުމުގެ ކުދިވެރިންނަށް             މަދަދާއެކު ތަޙުނިޔާ

ދިވެހިން ޤައުމަށް ކުރާ              އުންމީދާ ގުޅިފަވާ

ތިޔައޭ ޤައުމުގެ ދަރިން             ހީވާގިވި ކުޑަކުދިން

އަހަރެންގެ ކޮފީގެ ކްރީމަކީ ކަލާ އެވެ. މިއީ ބޭނުންތެރި ދޮގުގެ ޖުމުލައެކެވެ.

ލިޔުނީ: މޫސާ މާހިރު

ފެށުން:  

ބަހަކީ ލަފުޒުތަކަކާއި އެ ލަފުޒުތަކުން ރިޢާޔަތްކުރާ މާނައިގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ބަހެއްގައި އެކުލެވޭ ހުރިހާ ލަފުޒުތަކެއް ކިތަންމެ ރަނގަޅަކަށް ވެސް ދަސްކުރެވިދާނެ އެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެލަފުޒުތައް އެކިއެކި ތަރުތީބުން އަތުރައިގެން ތަފާތު މާނަ ނެރެވެނީ ކިހާ މިންވަރަކަށް ކަން އެއްވެސް މީހަކަށް ދެނެގަތުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. އެއް ލަފުޒުތަކެއް ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް އަތުރައިގެން އެތައް ގޮތަކަށް މާނައިގެ ނަތީޖާ ނެރެވިދާނެ އެވެ.

ޒަމާނާއެކު އިންސާނުން ވާހަކަދައްކާ ބަސްބަހަށް ބަދަލުއައުމަކީ، ބަހަށް ލިބިގެންވާ ތަބީޢީ ސިފައެކެވެ. ބަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ބަސްބަހުގެ އެންމެ ބޮޑު ރައުސްމާލު ކަމުގައި ހިމެނޭ ލަފުޒުތަކާއި އެ ލަފުޒުތަކުން ރިޢާއަތްކުރާ މާނައަށް ބަދަލު އަންނަމުންދެ އެވެ. މިގޮތުން ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުން މަދު ބަޔަކު (ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ލައްކައެއްހާ މީހުން) ވާހަކަދެއްކުމުގައި ބޭނުންކުރާ ދިވެހިބަހުގެ ބައެއް ލަފުޒުތަކާއި އެލަފުޒުތަކުގެ މާނައަށް ވެސް ޒަމާނާއެކު ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަމުންދާކަން ފާހަގަ ކުރެވެ އެވެ.

އަދަބީ ފާޑުކިޔުން

ލިޔުނީ: މޫސާ މާހިރު

ފެށުން:

     ދުނިޔޭގެ ބަސްބަހުގެ ތެރެއަށް [އަދަބު] ވަދެފައި ނުވީނަމަ، އަދަބީ ފާޑުކިޔުން ވުޖޫދެއް ނުވީހެވެ. ފުރަތަމަ އުފަންވީ އަދަބެވެ. އަދަބީ ފާޑުކިއުން އުފަންވީ އެއަށްވުރެ މާ ފަހުންނެވެ. އަދަބު މި ލަފުޒު ދިވެހި ބަހުގެ ތެރެއަށް ވަދެފައިވާކަމީ، ދިވެހި ބަހުގެ ތެރެއަށް ޢަރަބި ބަހުގެ ނުފޫޒު ވަދެފައިވާ ކަމުގެ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. ޢަރަބި ބަހުގައި އަދަބު މާނަކުރާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، މީހާ ކުރާ ކަންތަކާއި، ބުނާ ބަސްތައް ކުށުން ސަލާމަތް ކުރާނެ މަގު އުނގެނިގަތުމަށް އަދަބު މާނަކުރެވޭ ކަމަށާއި، މާތްﷲ އިންސާނުންގެ ނަފްސު ހެއްދެވިއިރު އެ ނަފްސުގައި ލައްވާފައިވާ މާތް ސިފަތަކަށް އަދަބު މާނަކުރެވޭ ކަމުގައި، މުޙައްމަދު ޖަމީލު (1999) ހާމަކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

     ބަދަލުވުނުގެ އޮއިވަރެއްގައި ޖެހި ދުނިޔޭގެ ބަސްބަހުގެ ތެރެއަށް ]އަދަބު[ މި ލަފުޒު ވަދެފައިވަނީ، ހިޖުރީ ސަނަތުގެ 2 ވަނަ ޤަރުނުގެ ތެރޭގައިކަމަށާއި، މިހާރު މިބަހުގެ މާނަ ޢިލްމުވެރިން ކުރައްވަނީ، ބަހުގެ ތެރެއިން ފޭރާން ހެއުކޮށް އަމުނާލެވިފައި ހުންނަ، ޅެންބަހާއި، އަމުނާލުމެއްނެތި އުކާލެވިފައި ހުންނަ ނަޘުރަށް ކަމަށާއި، އެތަކެތި ޝަރަޙަކޮށް ބަޔާންކުރަން ބޭނުންކުރެވޭ މަޢުލޫމާތަށާއި، އެ ތަކެއްޗާއިމެދު ފާޑުކިޔުމުގެ ގޮތުން ބުނެވޭ ބުނުންތަކާއި ލިޔެވޭ ލިޔުންތަކަށް ކަމުގައި، މުޙައްމަދު ޖަމީލު (1999) ހާމަކުރައްވާފައި ވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަދަބީ އުފެއްދުންތަކަށް ފާޑު ކިޔައިގެން އަދީބުން އުފައްދާ އުފެއްދުންތަކަކީ ވެސް އަދަބީ އުފެއްދުންތަކަށް ނޫނީ ނުވެނުދާނެ އެވެ. މި ލިޔުމުގައި، އަދަބީ ފާޑުކިޔުމަކީ ކޮބައި، އަދަބީ ފާޑުކިޔުންތެރިޔާގެ ކިބާގައި ހުންނަންޖެހޭ ސިފަތަކަށާއި، އަދަބީ ފާޑުކިޔުމުގައި ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަންކަމައި، އަދަބީ ފާޑުކިޔާނެ ގޮތާ ބެހޭގޮތުން އަލިއަޅުވައިލެވިފައި ވާނެ އެވެ.